Nekaturren uste dugu urteko edozein sasoi ona dela Euskadi eta bere landa-ingurunea ezagutzeko, baina gure egun alaien eta dibertigarrienenetako batzuk bizi nahi badituzu, ezin dituzu gure inauteriak galdu.

Euskadiko inauteriak, beste leku askotan bezala, neguaren amaierako jai paganoetan dute jatorria, eta gero tradizio kristauekin bat egin zuten. Garizumaren hasiera baino 40 egun lehenago ospatzen dira, erlijio-gurtzari lotutako biltze eta mugatze garai horrekin iristen ziren murrizketen aurreko jai-eremu gisa.

Euskaraz hainbat hitz erabiltzen dira inauteriak izendatzeko: Ihauteriak edo iñauteriak, ihoteak edo aratusteak dira erabilienetako batzuk.

Euskal 3 hiriburuek hainbat egunetan ospatzen dituzte inauteriak, karroza eta konpartsen desfileak nabarmenduz. Baina, Gasteizen, Bilbon eta Donostian ez ezik, landa eremuetan ere errotze handia dute inauteriek. Eta, nola ez ospatu eguraldi onaren etorrera lurra lantzen hasteko!

Arabako landa-inguruneko inauteriak

Araban, landa-eremuko hainbat udalerrietan ospatzen dira inauteriak. Hala, ezagunen artean, Santikurutze Kanpezu, Llaudio, Agurain, Asparrena, Salcedo eta Kuartangokoak dira. Guztietan pertsonaia nagusi bat dago, jaiaren amaieran erretzen edo ibaira botatzen dena.

Horiez gain, Zalduondokoa ezinbesteko bisita da inauterietan Arabako landa eremura etortzen bazara. Probintzia osoko zaharrena dela kontsideratzen da, eta Markitos du pertsonaia nagusi. Trajea, txapela eta margotutako arrautza-oskoz egindako lepokoa daramatza. Herrian zehar asto gainean ibili ondoren, egindako gaitz guztiengatik epaitu eta erre egiten dute. Hala, herriko gaitz guztiak garbituko dituzte hurrengo urtera arte.

Zalduondon Lazarraga Jauregia bisitatu ahal izango duzu, gaur egungo museo etnografikoa, Arabako landa-inauteri nagusiei buruzko erakusketa osoa biltzen duena.

Hauek dira 2026ko inauteriak Zalduondotik gertu pasatzeko Nekaturren eskura dituzun landa ostatuak: Zalduondotik gertu Nekaturreko kide diren landa ostatuak.

Bizkaiko landa-inguruneko inauteriak

Bizkaian, Meatzaldeko inauterietan sua eta kea dira protagonista nagusiak, historia eta mitologia uztartzen dituen jaian. Bizkarbaltzak meatzarien gaixotasunak irudikatzen ditu; Hartza neguko lozorrotik esnatzen da; eta Zalgaluzek gosea irudikatzen du. Dantzak garrantzi handia du jarduera nagusietan.

Mundakako inauteriak (aratusteak), bestalde, Bizkaiko bitxienetakoak dira: bertan, inauterietako igandean, gizonek eta emakumeek bakoitzak bere aldetik eta ordutegi desberdinetan desfilatzen dute. Gizonezkoak, atorrak bezala jantzita, zuriz jantzita doaz, gona luzea dute eta puntiladun burko-azal bat buru gainean. Desfilean, musika-tresnez lagunduta, hainbat kanta abesten dituzte, besteak beste, urtero kanta berri bat, urte horretan herrian izandako anekdotak kantatuz.

Iturria: Turismo Urdaibai (turismourdaibai.com)

Emakumeak, berriz, lamiak (sirenak) bezala janzten dira, Urdaibaiko pertsonaia mitologiko tradizionalak. Beltzez janzten dira, ileorde zuri batekin, eta buruan koloretako zapi bat daramate. Aurpegia zuriz margotzen dute, begien inguruan beltza eta ezpainetan eta masailatan gorria erabiliz. Hauek ere Mundakan zehar ibiltzen dira kantuan eta dantzan, eta arratsaldearen amaieran atorrekin elkartzen dira, amaitzeko, bi taldeak elkarrekin abesteko.

2026ko inauterietan Mundakatik gertu ostatu hartu nahi baduzu, hauek dira Nekaturren zuretzat ditugun elkartekide diren landa ostatuak: Mundakatik gertu Nekaturreko kide diren landa ostatuak.

Gipuzkoako landa-inguruneko inauteriak

Gipuzkoak Euskadiko inauteririk ezagunenetako batzuk ditu. Nafarroa eta Frantziarekiko hurbiltasunagatik, zenbait eskualdetan antzeko pertsonaiak eta errituak aurki daitezke.

Hala ere, barnealdeko eskualde batera hurbilduz gero, errotze handiko inauteriak aurkituko dituzu. Debagoiena eskualdeaz eta bertako herrietako inauteriez ari gara. Horietako batzuetan, Aretxabaletan esaterako, Txino Dantzaren (Txin dantza) tradizioarekin jarraitzen dute: adin nagusitasuna betetzen duten gazteak tunika zuri batez, korapilodun txano edo zapiaz eta kolore ezberdineko galtzerdiekin janzten dira. Horrela jantzita Aretxabaletako kaleetan zehar ibiltzen dira inauterietako igandean, aspaldiko urteetan irauten duen koreografia abestuz eta dantzatuz.

Baina Gipuzkoako inauteriez hitz egin behar badugu, ezagunena, dudarik gabe, Tolosako inauteriak dira. Hau da frankismoaren debekuaren garaian mantendu zen inauteri bakanetako bat, tolosarrek “udaberriko jaiez” mozorrotu baitzuten, beren jai errotuenetako batzuekin jarraitu ahal izateko.

Ostegun Gizenean hasten da festa Udaletxeko plazan, txupinazoa izango balitz bezala, eta ohitura kolore biziko tunika bat janztea da. Hurrengo egunean, Ostiral Mehean, jendea ez da mozorrotzen, baina festak aurrera jarraitzen du Tolosako herritarrek antolatu eta protagonizatutako antzerki ikuskizunarekin.

Asteburuari dagokionez, larunbata erraldoi eta buruhandientzat eta herriko neska-mutilentzat erreserbatutako eguna da, eta danborradak dira egun horretako benetako protagonistak. Igandea, berriz, Tolosako inauterietako egun handia da, eta, dianaren ondoren, pijama, etxeko mantal eta pantuflekin ateratzen da kalera, eta, ondoren, karroza eta txarangak ateratzen dira, gaua iritsi arte animatzeko.

Inauteri asteartean, sardinaren ehorzketarekin, Tolosako inauteriei amaiera ematen zaie.

Hauek dira 2026ko inauteriak Tolosatik gertu pasatzeko Nekaturren eskura dituzun landa ostatuak: Tolosatik gertu Nekaturreko kide diren landa ostatuak.